{"id":42,"date":"2024-05-26T20:32:34","date_gmt":"2024-05-26T18:32:34","guid":{"rendered":"http:\/\/martineschlingmann.nl\/?page_id=42"},"modified":"2024-07-05T11:27:48","modified_gmt":"2024-07-05T09:27:48","slug":"over-sprookjes","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/?page_id=42","title":{"rendered":"Over sprookjes"},"content":{"rendered":"\n
<\/div><\/div>\n\n\n\n

Sprookjes spreken tot de verbeelding. Denk aan de dansende rode schoentjes, of aan fantasiefiguren als fee\u00ebn, draken en reuzen. Vroeger werden de verhalen verteld als vermaak, maar ook om wijze lessen over te brengen. Wat vinden we in het hier en nu van die lessen van vroeger?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Hoeveel uren zat jij \u2019s avonds naast het bed van je zoon of dochter, bladzijden om te slaan en woorden oplezend uit de avonturen van Assepoester, Doornroosje of de Kleine Zeemeermin? Dit jaar? Zelfs als je daarvan een ruwe inschatting maakt, kom je al snel uit op het equivalent van een kleine werkweek. En zo niet: tel daar dan de tijd dan nog maar bij op die je rondliep in het sprookjesbos of sprookjeswonderland, de animaties die je keek waarin sprookjes werden verteld of hoe vaak ze voorkwamen in de strips die je las of reclames die je zag.<\/p>\n\n\n\n

Sprookjes zijn verhalen die zoveel in ons leven opduiken dat iedereen ze wel min of meer kent. We brengen er zoveel tijd mee door dat het vreemd is dat we nooit echt goed naar die verhalen kijken. Terwijl: veel sprookjes zijn best vreemde verhalen. Dan niet eens zozeer het magische element van sprookjes. Die elementen zijn onrealistisch, maar dat is onderdeel van de aantrekkingskracht. Los van dat ongelofelijke bevatten veel sprookjes zonderlinge ingredi\u00ebnten, zoals: Ouders die hun kinderen achterlaten in een bos. (Stief-)ouders die hun kinderen proberen te vermoorden. Vaders die hun dochter verwaarlozen. Een kind die een vrouw in een oven duwt, waar die verbrandt. Voeten die worden afgehakt.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Het is helemaal vreemd dat sprookjes zulke gebeurtenissen bevatten als je bedenkt dat vroeger sprookjes niet alleen voor de gezelligheid werden verteld. Ze waren ook bedoeld om te helpen bij de opvoeding. Kinderen onthielden beter dat ze niet van de gebaande paden moesten gaan, was het idee, door ze flink bang te maken met het verhaal over Roodkapje (reminder: die werd opgegeten). Vreemde les. En dat geldt voor wel meer sprookjes. Wat leer je een kind als je die vertelt dat de prins Doornroosje wakker kust, zonder dat ze er toestemming voor heeft gegeven? Sterker nog: die twee kennen elkaar niet eens!<\/p>\n\n\n\n

Dat is precies de vraag van een Britse moeder<\/a>, een aantal jaar geleden stelde. Na het lezen van Doornroosje nam ze contact op met de school van haar zoontje. Ze wilde dat het sprookje daar niet langer werd voorgelezen, want iemand kussen zonder toestemming noemen we tegenwoordig aanranding en dat is strafbaar. <\/p>\n\n\n\n

Moeten we sprookjes in de ban doen omdat er onwelgevallige dingen in voorkomen? <\/p>\n\n\n\n

De publieke opinie was het daar toen in ieder geval niet mee eens. De vrouw werd op sociale media flink bekritiseerd en belachelijk gemaakt. Het sprookje bleef gewoon verteld worden met de kus intact. Blijkbaar wilden de Engelsen hun sprookjes niet kwijt. Ook Nederlanders hechten aan sprookjes. Uit onderzoek<\/a> dat rond de eeuwwisseling in Utrecht werd gedaan, bleek dat meer dan de helft van de mensen het belangrijk (55%) of heel erg belangrijk (23%) vond om sprookjes over te dragen aan een nieuwe generatie. Zitten we dan de rest van ons leven opgescheept met die ongemakkelijke onderdelen in sprookjes? Niet noodzakelijk. Wat die Britse moeder misschien niet wist is dat het sprookje van Doornroosje vroeger nog veel gruwelijker was. <\/p>\n\n\n\n

In de versie van de zestiende-eeuwse Italiaanse sprookjesverzamelaar Giambattista Basile werd Doornroosje in haar slaap bezwangerd door een koning en beviel ze van een tweeling. Ze werd pas wakker toen een van de twee baby\u2019s per ongeluk aan haar vinger zoog in plaats van aan haar borst en zo datgene eruit zoog dat haar had geprikt. Vervolgens trouwde Doornroosje met de koning, alleen had die al een vrouw en zij was nu zo jaloers dat ze probeerde de man zijn eigen kinderen te laten opeten. Uiteindelijk werd ze levend in een vuur gegooid.<\/p>\n\n\n\n

Doornroosje was niet het enige sprookje waarbij het zo ging: in wel meer sprookjes kwamen lugubere voorvallen voor die er nu niet meer in zitten. De boze koningin uit Sneeuwwitje at de longen en lever op die de jager had meegenomen als bewijs dat Sneeuwwitje dood was. Het waren niet \u00e9cht de lever en longen van Sneeuwwitje, maar dat wist die koningin niet. En diezelfde koningin kreeg op het huwelijksfeest van Sneeuwwitje ijzeren pantoffels aan, die eerst boven het vuur hebben gehangen en daarop moet ze net zolang dansen totdat ze er dood bij neervalt. In de Roodkapje-vertelling van Charles Perrault kruipt Roodkapje eerst naakt in bed bij de wolf en wordt ze niet gered aan het einde. Het verhaal van Assepoester eindigt in de versie van de gebroeders Grimm met twee duiven die de ogen van haar stiefzussen eruit pikken. Hans en Grietje snijden de keel door van hun ontvoerder. En zo kunnen we nog wel even doorgaan. <\/p>\n\n\n\n

Dat lezen we nu niet meer aan onze kinderen voor. De verhalen zijn in de tijd sterk veranderd. Door naar de ontwikkeling van die verhalen te kijken, kun je zien hoe onze visie op de wereld in de loop der eeuwen is veranderd. Wat er is overgebleven van Doornroosje, Sneeuwwitje en Assepoester staat in ons collectieve geheugen gegrift. En niet alleen in dat van ons. Over de hele wereld vertellen mensen soortgelijke verhalen aan hun kinderen. Er zijn verschillen, maar ook heel veel overeenkomsten. In iedere cultuur reflecteren ze de subtiele verschillen in gedachtengoed. Harvard-professor Maria Tatar noemt dat een \u2018gouden netwerk\u2019 dat ons allemaal verbindt: met onze voorouders en met elkaar.<\/p>\n\n\n\n

Om dat netwerk te behouden, moeten we zorgen dat de verhalen ook blijven aansluiten bij nieuwe generaties. Daarvoor hebben we zelf de sleutel in handen. We hoeven ze alleen maar te blijven vertellen, erover in gesprek te gaan en hier en daar wat aan te passen als we dat nodig vinden. Fee\u00ebn en filosofen<\/a> kan daaraan bijdragen. Het vertellen van sprookjes heeft misschien nog een extra voordeel. Volgens Einstein worden kinderen er intelligent van. Hij schijnt ooit te hebben gezegd: If you want your children to be intelligent, read them fairy tales. If you want them to be more intelligent, read them more fairy tales.<\/em> Een mooi verhaal, maar de originele bron daarvanheb ik niet kunnen vinden. Misschien is dit verhaal zelf een soort sprookje geworden. Eentje die van mij precies zo mag blijven.<\/p>\n\n\n\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sprookjes spreken tot de verbeelding. Denk aan de dansende rode schoentjes, of aan fantasiefiguren als fee\u00ebn, draken en reuzen. Vroeger werden de verhalen verteld als vermaak, maar ook om wijze lessen over te brengen. Wat vinden we in het hier en nu van die lessen van vroeger? Hoeveel uren zat jij \u2019s avonds naast het bed […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/42"}],"collection":[{"href":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=42"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/42\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51,"href":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/42\/revisions\/51"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/martineschlingmann.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=42"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}